Moet ik mijn kat wel of niet straffen?

Heeft een kat straffen zin?  Haalt het iets uit? 

Een kat straffen is zinloos: het dier begrijpt niet waarom het gestraft wordt, zij denken immers anders dan wij.  Wat wel helpt, is positief belonen. 

Wat zijn de nadelen van straffen (correcties)?
Het toedienen van wat in onze ogen een straf is, maar niet in de ogen van de kat, kan natuurlijk nooit een straf zijn! Straf is vaak de eerste reactie van de eigenaar, die bovendien voor een eigenaar verslavend werkt.  Straf moet consequent worden toegediend. Ook dit is praktisch onhaalbaar, want een eigenaar is niet continu (24/7!) bij de kat. De timing van de straf is een moeilijk item.

Als men wil straffen, terwijl de kat al een beloning te pakken heeft, dan heeft straffen al helemaal geen zin. Boos worden op een kat, die de pudding uit de bakjes op het aanrecht likt, is opnieuw nutteloos. De kat heeft immers al een fikse beloning gehad! Een kat zal om de heerlijkheid te pakken te krijgen, zelfs de “straf” voor lief nemen.
Straf kan tijdelijk ongewenst gedrag onderdrukken, maar het leidt niet tot gewenst gedrag. Bijv. een kat steeds straffen als hij op de tafel springt, leert de kat slechts dat hij van de tafel af moet als de eigenaar het toevallig ziet. Het leert hem niet dat hij niet op de tafel mag, maar bijv. wel op de stoel.

Katten begrijpen straf niet

Een kat snapt het niet als hij gestraft wordt op het moment dat hij bij de mat in de buurt komt (wegens plassen op de mat historie) en de eigenaar al begint met nee roepen. Wat mag de kat nu niet? Daar lopen, daar zitten, daar plassen, daar komen? Kortom de kat snapt er niets van. En of dat allemaal nog niet genoeg redenen zijn om een kat niet te straffen, komt daar nog bij dat de straf ook vermeden kan worden. Dus i.p.v. dat een kat leert om ongewenst gedrag niet te vertonen, leert hij om toch bij de pudding in de buurt te komen, maar dan zonder dat de eigenaar het ziet. Die ziet de kat hooguit nog van het aanrecht springen, en geeft dan alsnog de kat op zijn donder (voor het van het aanrecht af springen dus …).

Daarom noemen wij de plantenspuit een spuit voor planten, niet voor katten. Want het is praktisch ondoenlijk om een kat te leren dat de spuit niets met de eigenaar te maken heeft. Daarom adviseren wij liever methoden waarbij de relatie met de eigenaar geheel buiten schot blijft. Een kat zal van nat spuiten vaak slechts opsteken dat als de eigenaar hem ziet, op die plek er een straal water over hem heen komt. Als leermethode legt de kat verband met de eigenaar en de spuit, niet met zijn daden. Zolang niet duidelijk is waarom de kat het gedrag vertoont, is straffen heilloos. Helaas valt op dat kattenbaasjes vaak helemaal niet goed inschatten waarom een kat iets doet. En zo worden zieke katten bijv. langdurig gestraft in plaats van dat men ermee naar een dierenarts gaat. Omdat met signalen van ziekte verward met 'stout zijn'.

Verveling
Als een kat het behang van de muren sloopt, omdat hij zich de hele dag verveelt, is het straffen voor het krabben niet de juist gekozen oplossing. Het ligt dus een stuk complexer, dan gedacht. Want straffen lijkt zo makkelijk, maar ongewenst gedrag aanpakken ligt een stuk ingewikkelder dan dat!

Bovendien compliceert het feit dat katten kattentaal gebruiken de situatie nog eens flink. Want op het moment dat de eigenaar zegt: “nee, niet doen”, krijgt de kat aandacht. En laat aandacht nu juist een beloning zijn. Dus in kattentaal zegt de eigenaar: doe je het nog een keer? Deze voorbeelden geven aan, dat er veel meer over hoe katten leren te vertellen is, dan gemakshalve wordt aangenomen.

Een kat communiceert bijv. met urine. Het zegt hun iets. Een kat ruikt er aan en verkrijgt zo informatie. Wij lezen bijv. een brief. Als we de tekst tegen het oog houden lezen we niet beter, noch leren we beter. Een kat met de neus door de poep of plas halen zegt de kat net zo weinig. Dat zou voor ons een straf zijn misschien, maar de kat leert er maar een ding van: mensen zijn niet te vertrouwen. De stress neemt toe, de angst neemt toe en dus ook het probleemgedrag. (Was dat niet wat hij wilde vertellen?). Daarom heeft het straffen van de kat door deze met de neus door de uitwerpselen te halen slechts een averechts effect.

'Kats' straffen onzinnig

Op zijn “kats” straffen is voor mensen die geen “kattentaal” spreken een ondoenlijke zaak. En zij die meer weten over kattentaal begrijpen dat katten hun eigen inzichten hebben en redenen voor hun gedrag. En door de reden te achterhalen en het ongewenste gedrag op positieve wijze te beïnvloeden, is straf niet meer nodig. Het slaan naar katten zoals moederpoezen plegen te doen, het blazen naar katten zoals katten onderling doen, wordt door mensen die kattentaal pogen te spreken uit hun “katse” verband gerukt. Het laten schrikken van katten kan ook zeer averechts werken. Zo kreeg iemand wiens bejaarde kat onzindelijk was buiten de bak, van een 'gedragsdeskundige' het advies om de kat als deze onzindelijk gedrag wilde vertonen af te leiden/te laten schrikken met een bos sleutels. Deze bos viel zo hard, dat de kat jarenlang niet meer in de buurt van de kattenbak dorst te komen! Bovendien kan bij katten met stressproblematiek, door het klakkeloos in de praktijk brengen van deze adviezen de problematiek verergeren.

Fikse straf kan leiden tot angst en agressie. Zelfs het naderen van de eigenaar, voordat deze straft, kan al leiden tot angst en agressie. De kat kan al aanvallen voordat de eigenaar straf uitdeelt. Straf leidt tot opwinding en stress en heeft daardoor een averechts effect. Bovendien kan er ook gewenning optreden, de kat heeft zogenaamd dan steeds meer straf nodig. Het slaan van katten doet katten niet alleen gewoon pijn, is ronduit dieronvriendelijk en als leermethode zal het “gewenste” effect (welk effect dan?) uitblijven. Ook van slaan leren katten slechts dat mensen niet betrouwbaar zijn: de angst neemt toe, de stress neemt toe en dientengevolge ook de problemen. Helaas leert onze dagelijkse praktijk dat katten erg vaak geslagen worden, zelfs kittens al vanaf twee weekjes jong.

Straffen: alleen maar nadelen!

Bovendien heeft straf een verstorend effect op de relatie tussen de eigenaar en de kat en heeft het risico om het welzijn van de kat aan te tasten.

Kortom: er zijn geen voordelen te noemen om katten te straffen, slechts nadelen. Daarom kan het straffen van katten beter ontraden worden. De manier waarop een kat het beste ongewenst gedrag af kan leren, hangt samen met de reden waarom de kat het gedrag vertoont. Een kat straffen die eten steelt, omdat deze hyperthyroïdie heeft, is zinloos, deze heeft medische zorg nodig. Daarom is het kijken naar het gedrag geen eenvoudige zaak en adviezen geven over hoe een kat iets af moet leren soms ook niet. Ga daarom altijd bij elke vorm van ongewenst gedrag eerst naar een dierenarts en laat die door grondig onderzoek een lichamelijke oorzaak uitsluiten.

Bron: Marcellina Stolting